Caring Farmers, Stichting Zaadgoed en De Zaderij doen een oproep aan telers, tuinders en moestuiniers om groenterassen aan te melden die vergeten, ouderwets of anderszins zeldzaam zijn.
Deze rassen en hun zaden zijn uniek erfgoed dat niet verloren mag gaan. Deze eetbare planten zijn vaak enorm lekker en voedingsrijk. Bovendien zijn ze belangrijk voor biodiversiteit en toekomstige voedselzekerheid.
Ons voedsel is nog nooit zo uniform geweest. Van de 30.000 eetbare planten komt op dit moment de helft van onze calorieën van drie planten: mais, tarwe en rijst. De meeste plantenrassen worden gekweekt voor de grootste opbrengst en homogeniteit. Oudere rassen bevatten vaak meer voedingswaarde (mineralen en vitamines), maar een mindere opbrengst in kilo per stuk. Soms zijn ze moeilijker te oogsten of bewerken. Bij het ontwikkelen en zaaien van plantenrassen wordt tegenwoordig gelet op efficiëntie, niet op voedingswaarde en smaak. Daarom eten we steeds meer verpakt water en smaakt groente uit de eigen tuin vaak veel beter.
Minder biodiversiteit op ons bord heeft geleid tot het uitsterven van duizenden bijzondere lokale groenterassen en variëteiten. Een wereldwijd voedselsysteem dat afhankelijk is van een kleine selectie van planten – en ook alleen maar een zeer klein aantal variëteiten daarvan – loopt een groter risico om te bezwijken onder ziekten, plagen en klimaatextremen. Dat vormt een groot risico voor onze voedselzekerheid.
Meer dan 90% van alle groenten die we eten, komen van F1-hybride zaden. Het voordeel van F1-hybride zaden is dat ze vaak aanzienlijk hogere opbrengsten, betere ziekteresistentie en een meer uniforme groei laten zien. De zaden zijn verkregen door een kunstmatige kruising. Het nadeel is dat F1-hybride zaden genetisch uniform zijn en slechts eenmalig te gebruiken. Zo krijgen ze niet de kans om zich generatie na generatie aan te passen aan de (veranderende) omgeving en weersomstandigheden.
Daartegenover staan zaadvaste zaden. Zaden zoals de natuur ze heeft bedoeld. Elk jaar groeien er nieuwe planten uit: gemengde populaties met een genetische diversiteit. Dat zorgt voor veerkracht: als sommige planten in een zonovergoten jaar falen, kunnen anderen met een ander set genetische eigenschappen nog steeds produceren.
Caring Farmers, Stichting Zaadgoed en De Zaderij vinden het belangrijk dat zaadvaste zaden meer aandacht krijgen en niet verloren gaan. Daarom zetten ze zich samen in voor de campagne Levende Zadenbank, waar o.a. de jaarlijkse cursus zaadteelt zaadvaste rassen uit is voortgekomen.
Daarnaast willen de drie partijen meer bewustwording en kennis rondom zaadvaste zaden creëren bij consumenten. Wie zelf een ras heeft ontwikkeld, nog groentezaden van diens grootouders gebruikt of een ras teelt wat diegene lang niet in een biowinkel is tegengekomen, kan het ras hier aanmelden. Het doel is om nieuwe rassen via De Zaderij weer de weg naar de winkels en ons bord te laten vinden.
● Oproep ‘Stuur je vergeten groenten-ras in’
● Dossier met alle informatie over de campagne Zaadvaste Rassen op Caring Farmers
● Artikel op De Zaderij over het belang van Zaadvaste Rassen
● Artikel op Odin over de zin van zaadvast
● Artikel in De Groene over dit thema
● Artikel in De Groene over het telen van goede witlof
● Interview met Gerda over haar Fawcett boon
Fotograaf: Roger Dohmen