Biodynamisch boeren: geworteld in de bodem, gericht op de toekomst
Biodynamisch tuinbouwbedrijf De Lepelaar, gelegen in het noorden van Noord-Holland, bestaat al 55 jaar. Een echt familiebedrijf, opgericht door Jan Schrijver en ondertussen overgenomen door twee van zijn drie kinderen. Vanaf het begin al leverancier bij Odin en intussen uitgegroeid tot een bedrijf met 70 hectare grond, 7200m2 koude (onverwarmde) kassen, een eigen winkel én een biologisch lunchcafé. Absoluut het bezoeken waard als je een keer in de buurt bent! Jorinde Schrijver, dochter van de oprichter, vertelt ons wat het runnen van een biodynamisch landbouwbedrijf voor haar betekent. Want biodynamisch boeren gaat nog een stapje verder dan biologisch, bijvoorbeeld in biodiversiteit, dierenwelzijn en het zorg dragen voor een vitale bodem. Zie voor een uitleg over wat biodynamisch precies inhoudt het artikel 'De Plus van Demeter'.
Wat betekent biodynamisch boeren voor jou?
“Voor mij is het een praktijk van hard werken. Van de seizoenen, van weersinvloeden, van personeelsplanningen. Van enthousiaste klanten over de vloer, want het is bij ons in de winkel en het café lekker druk. En natuurlijk concreet het telen; we telen wel vijftig verschillende groenten en dat is intensief.”
“Meer figuurlijk gezien, is biodynamisch boeren voor mij echt een anker. Mijn vader heeft ooit 55 jaar geleden bij de start van het bedrijf gekozen om meteen met biodynamisch te beginnen, volgens alle principes die daarbij horen. De aanleiding voor die keuze was voor hem dat hij zag hoeveel negatieve gevolgen het gebruik van bestrijdingsmiddelen had op zijn omgeving in West-Friesland. Dat wilde hij anders. We hebben dus altijd volgens de biodynamische methode gewerkt. Toen ik in het bedrijf stapte, dacht ik eerst: ‘past dat nog wel in deze tijd?’ Maar ik ben eigenlijk alleen maar fanatieker geworden in het uitdragen van het verhaal over biodynamisch en het Demeter keurmerk. Juist omdat ik zie dat de buitenwereld precies de tegenovergestelde kant op gaat. Alles wordt tegenwoordig groen en duurzaam genoemd. De voedselketen is ontzettend intransparant. Biodynamisch is voor mij een fijne donkergroene leidraad, want dat is juist heel duidelijk. Een consument kan daar echt op bouwen. Er is precies gekaderd wat ik wel en niet mag doen, het is een helder, sluitend verhaal, waar we onze keuzes door kunnen laten leiden.”
In de biodynamische landbouw wordt vaak gesproken over het bedrijf als organisme. Wat is dat?
“Als ik eerlijk ben, spreekt die term mij nooit zo aan. Ik wil biodynamisch heel graag naar onze tijd tillen en ik denk dat veel mensen niet echts iets kunnen met de term ‘bedrijfsorganisme’. Behalve dat ze misschien een worm in de grond voor zich zien ofzo. Voor mij werkt de term bedrijfsidentiteit beter. Dan leg ik altijd uit dat wij bij De Lepelaar een mooi mengsel zijn van enerzijds ideologisch - dat anker waar ik het al over had - en anderzijds super nuchter zijn. Want het is ook gewoon een West-Fries familiebedrijf, waarin we allemaal elke dag hard werken.”
“Het is in de biodynamische landbouw gebruikelijk om elkaar collegiaal te toetsen. Je kijkt dan een dag mee op een ander biodynamisch bedrijf en één van de dingen die je doet is dat je aan je collega een beeld teruggeeft van zijn/haar bedrijf. Wij werden als een bijenkorf gezien, omdat onze schuur een open vorm heeft en het altijd zo druk is op het erf. Met klanten, leveranciers, medewerkers… iedereen is bezig. Met dat beeld kan ik wel wat. Een bedrijvig iets, waar heel veel gebeurt en waar alles door elkaar heen loopt en tegelijkertijd samenhangt.”
“Bodem, planten, dieren en mensen, dat hangt allemaal samen. Planten staan bij ons allemaal in de volle grond, ook in de kassen. Die grond is de basis, daar hebben we onze volle focus op. Want als de grond leeft en gezond is, dan levert dat een weerbare plant op. En die weerbare plant wordt opgegeten door de mens en voilà, daar kan de mens zijn gezondheid mee stutten. Zo kijken we er in een notendop naar. En dan hebben we de invloed van alles ‘om de plant heen’ nog niet eens meegenomen. Die bodem is maar één element. Maar dat vraagt om een wat diepere duik in de biodynamische landbouwtheorie.”
Wat is volgens jou de rol van de boer binnen dat geheel?
“De boer is de aangever van de processen. Want je doet niet aan natuurbeheer, je bent iets aan het cultiveren. Volgens de biodynamische visie laat je de landbouw en natuur elkaar ontmoeten en verzorg je een opwaartse spiraal. Hoe je als boer kiest te handelen speelt een cruciale rol.”
“Dan is er ook nog de sociale factor die je als boer hebt naar de maatschappij toe. Het verhaal wat je te vertellen hebt, de werkomgeving die je aan je medewerkers biedt. Wij leiden veel mensen op en vinden het ook leuk om eerste werkgever van scholieren te zijn. Het werken met planten is heel leerzaam, je krijgt van die plant terug wat je erin stopt. Het is echt een spiegel. Moeilijke processen, zoals tomaten indraaien (die groeien langs een draad, red.), vraagt om veel fijnzinnigheid. Als je niet lekker in je vel zit, moet je dat echt niet doen! Dan breek je de stelen.”
Wat denk jij dat biodynamische landbouw kan bieden voor de toekomst?
“Ik zet dan toch in op een voorbeeldfunctie en toonbeeld van ondernemerschap. Dat is ook één van de redenen dat ik het zo belangrijk vindt om een financieel robuust bedrijf te zijn en blijven. Een bedrijf waar mensen kunnen werken tegen een redelijk salaris en wat ook een lening bij een bank kan krijgen zonder zich met lapmiddelen overeind te moeten houden. Dit is heel uitdagend want we concurreren met een systeem dat gebaseerd is op talloze vormen van uitnutting en worden vaak in één adem genoemd met allerlei kleinschalige initiatieven met verdienmodellen die niet drijven op de prijs per product. Kom dan nog maar eens met je voorbeeldfunctie.”
Wat zijn de momenten dat je je realiseert: dit is waarom ik dit werk op deze manier doe?
Het is vooral de menselijke kant van het biodynamische bedrijf dat mijn innerlijk vuur laat branden. Denk aan medewerkers die opbloeien door het werk maar ook aan klanten die vertellen hoe dankbaar ze zijn. Ook klanten van Odin weten bijvoorbeeld dat de wortels van De Lepelaar zo lekker zijn. Laatst kregen wij een kaartje van een Odin-klant die ons bedankte en schreef met ons mee te leven tijdens deze hete en droge zomer. Er zat nota bene een briefje van euro 100 bij, als zomerbonus! Geweldig, en zo bemoedigend.”
“Een diepe vorm van realisatie zit ook in het observeren van onze akkers en alles wat daar groeit. Om een echt biodynamisch voorbeeld te geven: soms geeft het land zelf signalen van wat er nodig is. Zo bood onze huisakker een paar jaar terug dikke randen met sterk geurende kamille. Mijn vader is degene die zich, nu zijn werkagenda wat rustiger is, heel toegewijd bezighoudt met de biodynamische preparaten (dit zijn kruidenmengsels ter verbetering van de bodem, red.) Hij zei: ‘als het land dit aanbiedt, dan gaan we lekker veel kamillepreparaat maken.’ En dat hebben we gedaan, samen met het team. De geur van kamille in mijn neus is daardoor inmiddels ook zo’n prikkel die me doet realiseren met iets heel bijzonders bezig te zijn.”
Jorinde Schrijver (45) is eigenaar van biodynamisch tuinbouwbedrijf De Lepelaar. Dit bedrijf bestaat al 55 jaar en werd opgericht door haar vader Jan Schrijver. Anno 2026 bestiert zij samen met Joris Kollewijn en haar zus Marjolein Schrijver het diverse tuinbouwbedrijf met een zelfstandige winkel, een bio-lunchcafé, kassen en circa 70 hectare aan landerijen in de kop van Noord-Holland. Jorinde studeerde Nederlands en Journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een groot deel van haar carrière werkte zij als journalist voor het Financiële Dagblad in Amsterdam. Toen haar broer in 2018 stopte in het familiebedrijf nam zij het stokje van hem over.
