Het Blauwe Huis: Kruiden die het leven verrijken

Op hun land in Ruinerwold (Drenthe) zie je rijen en rijen aan planten en bloemen, een ware kleurenzee. Dit zijn de planten waar Het Blauwe Huis hun keuken- en theekruiden van oogsten, en waar ze sauzen en verzorgende oliën van maken. Veel van hun producten zijn al heel lang niet meer weg te denken uit onze schappen. Madeleen Bloemendaal vertelt over de biodynamische werkwijze van Het Blauwe Huis, over de werking van (thee)kruiden en over het Odin-bijenvolk dat dit voorjaar bij Het Blauwe Huis is geplaatst.

Waarom heten jullie ‘Het Blauwe Huis’?

“Trees Boeke is de oprichtster van Het Blauwe Huis. Zij woonde in de tijd van de oprichting, nu 50 jaar geleden, in Koekange. Een klein dorpje bij ons in de buurt, in Drenthe. Haar huis was blauw! Ze had een achtergrond in kruiden en antroposofische artsen hadden behoefte aan kruiden, maar die waren er eigenlijk niet. Dus die artsen zochten haar op en vanuit die vraag is zij bij haar thuis kruiden gaan verbouwen. De vraag werd al snel zo groot, dat ze is gaan zoeken naar een ander stuk land. En dat werd een land van 10 hectare in Ruinerwold, een stukje verder. Daar zitten we nu nog steeds. Het blauw van Trees’ huis is meeverhuisd: de boerderij bij Ruinerwold heeft ook blauwe kozijnen, deurposten en daklijsten. Vandaar de naam!”

Jullie hebben het over ‘kruiden die het leven verrijken’, wat bedoelen jullie daar precies mee?

“Die zin ligt echt in onze biodynamische wortels. Het gaat er voor ons om dat we niet alleen maar nemen of consumeren. We willen juist dat de manier waarop we de kruiden telen en verwerken zowel de vitaliteit van ons als mens verrijkt, als van de rest van de natuur. En dat we ook iets teruggeven. Die wederkerigheid is voor ons heel belangrijk. Uiteindelijk is het natuurlijk één ding: als wij goed zorgen voor de natuur, voor onze bodem, dan verrijkt dit de kruiden. Het maakt ze vitaler. En dat draagt dan weer bij aan de vitaliteit van de mens, wanneer die de kruiden tot zich neemt. Het hangt allemaal samen, we zijn onderling afhankelijk. Wij ademen de zuurstof van de planten in, het is geen groen decor waar we doorheen lopen. Maar dat zijn we als mens in de loop der tijd een beetje vergeten. We proberen dat terug te brengen in alles wat we doen, bij elke
beslissing die we maken. We vragen ons dan af: ‘hoe dient het ons? En hoe dient het de rest van de natuur en het leven?’ Zodat het altijd twee kanten op gaat. We willen het respect dat we voor de natuur hebben graag belichamen in alle aspecten van ons bedrijf."

Kun je een paar concrete manieren noemen waarop jullie die wederkerigheid benaderen?

“Ik denk dat het beste voorbeeld de zorg voor de bodem is, hoe we die voeden. Omdat dat eigenlijk
aan het fundament van de hele cyclus in de natuur ligt. We voeden de bodem met compost en met groenbemesters, we zorgen dat er wisselteelt is en dat het nooit braak ligt. Stel bijvoorbeeld dat we klaar zijn met de oogst, maar de plant groeit nog, bijvoorbeeld bij venkel, dan laten we dat staan. Zodat de plant nog van nut is voor alle insecten die daar vliegen. En wanneer de plant klaar is dan komt de groenbemester in de bodem, wat ook weer als voedsel of schuilplaats voor insecten kan dienen en wat er ook voor zorgt dat de regen niet alle voedingsstoffen uit de grond wegspoelt. Klaver, winterrogge of haver met phacelia zijn bijvoorbeeld vaak gebruikte groenbemesters. Voor ons is de bodem de basis van alles. En vanuit onze biodynamische achtergrond werken we natuurlijk ook met preparaten. We noemen dat wel eens een soort homeopathie voor het land. Een ander soort voeding dus, die we aan het hele land geven en ook aan onze compost en gewassen."

Wat doen jullie nog meer vanuit de biodynamische werkwijze?

"Voor het Demeter-keurmerk moet je je aan bepaalde dingen houden. Eén daarvan is dat er natuurelementen op het land moeten zijn, plekken die alleen voor de natuur zijn en niet voor productie. Daar hebben we er heel veel van, meer dan voor het keurmerk vereist is. We hebben verschillende soorten biotopen: een stukje bos, een waterplas, een wilde kruidenweide die maar één keer per jaar gemaaid wordt. Overal zijn randen met bloemen en meidoorn en we hebben veel verschillende soorten bomen. En natuurlijk de bijen die sinds kort door Odin-imker Bas hier geplaatst zijn. Daar zijn we heel blij mee, ook voor het biodiversiteitsonderzoek dat verzorgd wordt door de Odin-imkerij. We zijn benieuwd wat er uit het onderzoek komt en wat voor dingen we kunnen doen om ons land nog beter te maken voor de natuur en biodiversiteit."

Komt alles wat jullie in de producten verwerken van jullie eigen land?

"Niet alles groeit bij ons goed, dus daar maken we keuzes in. Lavendel bijvoorbeeld, dat gedijt veel beter in zonnige gebieden en heeft dan ook meer werkingskracht. Of kaneel, dat groeit hier natuurlijk überhaupt niet. Dat zoeken we bij gelijkgestemde boeren in het buitenland. En dat is denk ik ook goed, want met al die samenwerkingen vergroot je het immuunsysteem van je bedrijf. Want een oogst kan wel eens mislukken of soms hebben we juist een overschot en iemand anders een tekort. Samen sta je sterk. Ik denk dat dat in de toekomst alleen nog maar belangrijker gaat worden, met het klimaat wat zo aan het veranderen is."

Wat is bij jullie precies het hele proces van een zaadje naar thee of zo'n zakje keukenkruiden wat dan in de winkel komt te hangen?

“Wat ons kenmerkt is dat het hele proces bij ons plaatsvindt. We telen de kruiden of krijgen kruiden binnen. Dan malen we ze zelf, zoals bijvoorbeeld peper of kardemom. Of voor de kruiden die gedroogd moeten worden, gebruiken we een condensdroger. Die werkt op basis van het actief verwijderen van vocht, in plaats van het drogen met hoge temperaturen. Doordat we de temperatuur met die condensdroger laag kunnen houden, blijft de werking van de kruiden beter behouden. Het verpakken, sealen en klaarmaken van de eindproducten voor de winkels en onze webshop doen we ook hier. Doordat we het hele proces zelf in de hand hebben kunnen we bij elke stap onszelf die vraag stellen: ‘verrijkt dit of niet?’ We snijden theekruiden bijvoorbeeld het liefst grof, omdat de werking, geur en smaak beter behouden blijven als je het niet helemaal klein snijdt of verpulvert."

Zijn er bepaalde dingen waar jullie op letten bij het samenstellen van melanges, bijvoorbeeld bij jullie theeën?

“We proberen nog steeds de filosofie van Trees terug te brengen. Zij wilde vanuit haar holistische, biodynamische perspectief dat elk deel van de plant in een theemengsel zit. Dus zowel een beetje van de wortel, als zaad, als blad, als bloem. Op die manier ontstaat er een mooi geheel."

En die werking van kruiden in thee, werkt dat nou echt?

“Kruiden liggen aan de basis van onze geneeskunde. Voordat we onze moderne medicijnen hadden, gebruikten we geneeskrachtige planten. Vaak vind je nu de synthetische versie van die plantstoffen in onze hedendaagse medicijnen. De kruiden zijn het fundament, of de oorsprong, en de wetenschap kan nu ook zien dat er bijvoorbeeld in kamille stoffen zitten die je zenuwstelsel tot rust brengen. Maar tegenwoordig leggen we die relatie vaak niet meer en dat is precies wat wij wel weer willen vertellen. Ons medicijn groeit naast onze voeten. De krachtbronnen die we nodig hebben zijn er gewoon."

Over Madeleen Bloemendaal

Madeleen Bloemendaal is herborist bij Het Blauwe Huis, waar ze ook de marketing verzorgt. Het is haar passie om uit te dragen hoe kruiden kunnen bijdragen aan onze vitaliteit. "Ik ben me gaan verdiepen in kruidenkunde omdat ik het onnatuurlijk vond dat ik van zoveel essentiële relaties in mijn leven niets wist. Niets van de planten onder m'n voeten, niets van wat mijn organen dag in dag uit voor me doen. De relatie tussen de plantenwereld en de mens blijft mijn ogen openen voor hoe mooi ons ecosysteem in elkaar zit."