Bio-klanten helpen bananenboeren
Vorig jaar verhoogden we, samen met een aantal andere biowinkels waar wij aan leveren, de prijs van onze bananen tijdens een True Price-actie voor onze bananenboeren gedurende een week met 50 cent.
Odin Category Manager Sierd Hettema bij aanplant nieuwe resistente bananen bij cooperatie APPBOSA
Tot onze verrassing verkochten we meer bananen dan normaal en de actie leverde €9.000 op. Dit jaar besloten we het erop te wagen en verhoogden we de prijs met maar liefst een euro. Weer verkochtenwij samen met andere winkels meer dan anders en de actie leverde nu zelfs ruim €14.000 op. Maar waar is dit geld voor nodig? Odin Category Manager Sierd Hettema bezocht de biologische boeren van de Peruaanse coöperatie APPBOSA en vertelt.
Bananen zijn het best verkochte product in supermarkten. Hoe zit dat bij Odin?
“Bananen zijn bij ons ook nummer één. Normaal verkopen wij rond de 17.500 kilo per week en 900.000 kilo bananen per jaar. Het is een heel toegankelijk en lekker product, kinderen houden ervan. En als je het vergelijkt met ander fruit is het echt absurd goedkoop.”
Waarom bezocht je onze bananenleverancier APPBOSA in Peru?
“We ondersteunen daar sinds vorig jaar een True Price-project* en we wilden zelf zien hoe het daarmee gaat. We hebben dat gecombineerd met een bezoek aan Ecuador. Daar hebben we ook bananenboeren, zij leveren ons wanneer APPBOSA niet voldoende heeft. We gingen samen met mensen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), die ook bijdraagt aan dit project, en onze importeur Permare.”
Wat is het probleem in de bananenteelt?
“Er is een bananenziekte gaande, Fusarium-TR4. Dit is een schimmel die de planten aantast, waardoor er veel minder bananen aan groeien of soms helemaal geen. Veel planten gaan dood. En als er wel bananen aan een zieke plant zitten, dan kunnen die niet lang bewaard worden, dus ze zijn niet geschikt voor export. Er wordt in de bananenteelt maar één bananensoort gebruikt, dus wanneer die gevoelig is voor een ziekte hebben boeren wereldwijd daar veel last van. Ook klimaatverandering zorgt trouwens voor problemen in de bananenteelt in Peru.”
Nu kunnen we weer focussen op het telen van bananen
Wat betekent dit voor de bananenboeren van APPBOSA?
“De productie van bananen is de afgelopen jaren van 1800 dozen per hectare in 2020 gegaan naar slechts 900 dozen per hectare nu. Dus in zes jaar tijd is de productie gehalveerd. Dat is natuurlijk vreselijk. Alle bananentelers in Peru hebben hier last van, maar de overheid doet weinig om de boeren te helpen.”
Is er een oplossing?
“Ongeveer 1,5 jaar geleden heeft APPBOSA een test gedaan met vier bananenvariëteiten die beter bestand zouden zijn tegen die schimmel. Dat hebben ze onder andere met het geld gedaan van onze True Price-actie vorig jaar. Die hebben ze geplant bij verschillende van hun boeren. Tot hun teleurstelling kregen die planten na een aantal weken ook verschijnselen van de ziekte. Maar er kwam een gelukkige wending en dat zit zo: wanneer een bananenboom wordt aangeplant, komt er na 9 maanden een scheut naast de moederplant uit de grond. En zodra bij de moederplant de bananen zijn geoogst, kap je die en laat je die ene scheut verder groeien. Dat is dan weer de nieuwe bananenplant. En wat ze zagen, is dat bij twee varianten van die vier die ze hadden geplant, bij de bomen scheuten opkwamen die niet ziek waren. Daar waren ze superblij mee. Waarschijnlijk hebben die planten veel stress op het moment dat ze geplant worden. Ze hebben gereisd om daar te komen, ze staan in een potje en dan gaan ze de grond in. Daardoor zijn ze zwakker en vatbaarder voor schimmels. Maar de scheut die vanuit de moederplant opgroeit, die is al geaard, die is al helemaal gewend aan de omgeving. Dus die komt op en is sterk en weerbaar.”
De bananen worden gewassen voordat ze op transport gaan
“Uiteindelijk hebben ze de beste variant geselecteerd. Deze hebben ze in grote aantallen besteld voor het opbouwen van de plantage, ook onder andere van het geld dat vorig jaar is opgehaald. Toen ik onlangs langskwam heb ik de eerste velden gezien die daarmee zijn aangeplant. Er stonden ook veel plantjes nog in pot, want ze kunnen niet alles in één keer aanplanten. De gewone oogst moet namelijk ook doorgaan en wanneer je alles tegelijk zou planten, zijn alle bananen tegelijk rijp. Dus planten ze de ene week zoveel en de andere week zoveel, zodat ze jaarrond wekelijks genoeg bananen hebben.”
Hadden ze dit zelf niet kunnen betalen?
“Nee, ze hebben daar niet de reserves voor. Ze krijgen een fair trade-prijs van minimaal $15,55 van ons per doos bananen, de hoogste prijs in hun regio. Dit is echter niet voldoende om de dalende opbrengsten en de kosten van aanpassingen volledig te compenseren. De productie was natuurlijk al ontzettend teruggelopen en de opbrengst dus ook. Daarnaast kost het ook bijna een jaar voordat de nieuwe bomen vruchten opleveren, dus dit leverde een groot financieringsgat op.”
Hoe komen onze bananen uiteindelijk bij de consument in Nederland terecht?
“APPBOSA is een coöperatie van meer dan 500 kleine biologische bananenboeren die op ruim 700 hectare bananen telen. De bananen worden in grote trossen van wel 50 kilo aan kabelbaantjes gehangen en naar een pakstation van de coöperatie getransporteerd. Daar worden ze gecontroleerd, in kleinere trossen gesneden, gewassen en klaargemaakt voor export. Dan worden ze ingepakt in bananendozen van 18 kilo, zoals wij ze ook aangeleverd krijgen. Die gaan op pallets in een container met de vrachtwagen naar de haven en gaan daar op een boot, waar ze koel bewaard worden. Dat wordt geregeld door importeur Permare, die verzorgt ook al het douane- en papierwerk. En die boot vaart in drie weken naar Vlissingen.”
“Vandaar gaan ze naar bananenrijperij Van der Lem om op de goede rijpingsgraad te komen en dan komen ze naar ons distributiecentrum in Geldermalsen. Daar checken we altijd de kleur. Want wanneer ze op de boot gaan zijn ze knalgroen, maar bij ons moeten ze gerijpt zijn tot kleur drie. Dat checken we met kleurkaartjes. Kleur één is knalgroen, kleur vier is al een beetje geel. Kleur zeven is bruin. Dan gaan ze bij ons in een bananencel totdat een winkel een bestelling plaatst, en vervolgens op transport naar de winkel. Van de boom tot de consument duurt zo’n zes tot acht weken.”
“De boeren van APPBOSA zijn erg blij met het True Price-project. ‘Zonder de inspanningen die jullie en anderen hebben gedaan,’ zeggen ze, ‘hadden we die plantentest niet kunnen doen en geen nieuwe planten kunnen kopen. Dan waren wij er over vijf jaar niet meer geweest en zouden we ander werk moeten doen. Heel veel mensen waren onzeker over hun toekomst. En nu kunnen we weer focussen op het telen van bananen .’“
Odin & True Price
True Price houdt in dat voor een product niet alleen productiekosten en een winstmarge wordt betaald, maar ook alle sociale kosten en milieukosten die normaal niet in de prijs doorberekend worden. De klanten van Odin en anderen hebben in dit True Priceproject bijgedragen aan de kosten van de aanplant die niet door de normale prijs van de bananen gecompenseerd worden.
“15.000 bananenplanten zijn al geplant bij APPBOSA” zegt Wouter Wezenbeek, Directeur Source & Supply bij Odin. “Er staan nog 22.000 nieuwe bananenplanten klaar om gezet te worden. Met de opbrengst van drie trossen bananen van de True Price-actieweek kunnen we een nieuwe boom laten groeien en dragen we bij aan de aanplant. Want we willen uiteindelijk allemaal bananen die betaalbaar én duurzaam zijn! Duurzaam voor de teler,de aarde en voor ons als consument.
Actieweek met duurdere bananen levert ruim €14.000 op voor biobananentelers
