Zaadbedrijf De Bolster over mogelijke versoepeling GGO wetgeving

Annemarie Kruize: „welke boer heeft er belang bij afhankelijk te zijn van een paar zaadbedrijven?” Volgens Kruize is het helder: „voor onze toekomstige voedselzekerheid is het belangrijk een divers rassenaanbod te behouden”.

De mogelijke versoepeling van de huidige regelgeving zou direct invloed hebben op de bedrijfsvoering van De Bolster. Kruize maakt zich zorgen over mogelijke kruisbestuiving en het eventueel detecteren hiervan dat weer kosten met zich mee brengt. „Als veredelaars moeten we kunnen veredelen. We moeten ons niet druk hoeven maken over patenten en dure procedures om aan te tonen dat je GGO vrij bent.” Kruize vindt het dan ook absurd dat veredelaars zich nu zouden moeten aansluiten bij een platform om patenten uit te kunnen wisselen, terwijl het kwekersrecht de vrije uitwisseling van uitgangsmateriaal onder veredelaars heel goed regelde. Dit beperkt volgens haar het aanbod van verschillende genetica, terwijl een breed aanbod essentieel is voor de ontwikkeling van nieuwe rassen, zeker nu het klimaat zo aan het veranderen is.

Systeemblik in plaats van focus op genen

Moet de biologische sector geen gebruik maken van technologische innovaties en zo met haar tijd mee gaan? „De biologische sector gaat met haar tijd mee, en maakt juist volop gebruik van allerlei technische innovaties. Zoals AI om zaadkwaliteit te verbeteren en innovatieve ontsmettingsmethodes zonder chemie. Maar, direct ingrijpen op het DNA niveau, past niet bij de biologische veredeling waarin we juist uitgaan van een systeemaanpak. 

Daarnaast is er een verschil tussen duurzaam innoveren en massaal één route kiezen die zich nog niet heeft bewezen. CRISPR-Cas is een nieuwe techniek die onbedoelde neveneffecten kan hebben. Wij gaan uit van het voorzorgsbeginsel. De natuur is van ons allemaal en we hebben de verantwoordelijkheid deze met elkaar te beschermen. We weten nog zoveel niét binnen de plantenteelt. Er is nog weinig kennis over hoe een plant communiceert in de bodem bijvoorbeeld. Wij vinden het belangrijk om daar kennis over te vergaren, in plaats van aan de slag te gaan met het knippen en plakken van genen. De biologische sector laat zien succesvol te zijn, door anders te kijken.” 

Als voorbeeld noemt Kruize de robuuste aardappelrassen: iets waar de biologische landbouw al lang mee bezig is en wat nu ook voor gangbare telers interessant wordt door de wettelijke inperking van gewasbeschermingsmiddelen. „Ik vind het dapper dat je als sector principes hebt. Het uitgangspunt is het landbouwsysteem, niet een paar genen. Je kan wel de genen veranderen, maar een plant houdt dan niet opeens wél water vast. Daarvoor moet je een heel systeem aanpakken.”

„Welke boer heeft er belang bij afhankelijk te zijn van een paar zaadbedrijven?”

Tijdwinst

„Mogelijk zijn biologische telers bang om de nieuwste resistenties te missen. Ik snap die angst, omdat dit ook wordt aangejaagd door sommige zaadbedrijven. Resistentieveredeling gebeurt echter al jaren op klassieke wijze. We hebben deze kapitaalsintensieve gentechnologie niet nodig.” Tijdswinst is een vaak gehoord argument vóór deze gentechnologie. Kruize vraagt zich af of dit nu ‘cruciaal’ is. Ook hier gaat het volgens Kruize over de systeemblik: „moeten we niet eerst een hele boel andere dingen in de landbouw anders doen, voordat we ons zorgen gaan maken over tijdswinst?”

Divers aanbod van groot belang

„Welke boer heeft er belang bij om afhankelijk te zijn van een paar zaadbedrijven? De keuzevrijheid voor verschillende rassen is belangrijk: qua prijs, genetica, bodemsoort. Alle veredelingsbedrijven, groot en klein hebben een toegevoegde waarde en zijn noodzakelijk om het genetisch aanbod divers te houden. Juist die vrijheid en creativiteit binnen het kwekersrecht heeft de Nederlandse tuinbouwsector zo groot gemaakt. Iedereen moet zich realiseren: hoe minder zaadbedrijven, hoe minder innovatie. Hoe groter het aanbod, hoe groter de kans dat een boer de juiste rassenkeuze kan maken.” Een techniek als CRISPR-Cas, die vanwege de hoge kosten onlosmakelijk verbonden is met patenten, heeft volgens De Bolster tot gevolg dat bedrijven een monopolypositie krijgen waardoor het rassenaanbod afneemt en de keuze voor de boer wordt beperkt.

„Hoe groter het aanbod, hoe groter de kans dat een boer de juiste rassenkeuze kan maken”

Biologisch centraal

„De biologische sector is onze markt” vervolgt Kruize. „Waar andere zaadbedrijven sommige gewassen niet interessant vinden om op te veredelen, zien wij juist een oplossing. Bijvoorbeeld de oranje pompoen. Destijds was de productiviteit en bewaarbaarheid bij dit gewas een probleem. Bart Vosselman heeft bij ons echt ingezet op de verbetering hiervan. Dat is gelukt, wat kansen geeft voor de biologische boer. Een ander voorbeeld is een paprika onderstam met nematoden resistentie, in de gangbare landbouw is dit geen thema ivm de teelt op substraat, maar in biologische wel. Op zulke oplossingen richten we ons.” Kruize benadrukt dat De Bolster met haar veredelingsprogramma’s keuzes maakt ten gunste van de biologische boer, omdat De Bolster ook 100 procent biologisch is. Volgens haar is dit een heel ander dan wanneer zaadbedrijven beide markten bedienen.

Labelingsplicht en consumentenvrijheid

Bij aanname van het Europese wetsvoorstel om de wetgeving voor GGO’s te versoepelen, vervallen de labelingsplicht voor consumenten en de risicoanalyse voor de meeste toepassingen van technieken zoals CRISPR-Cas. CRISPR-Cas is dan vrij te gebruiken in de gangbare landbouw. Dit zal grote gevolgen hebben voor de biologische sector die vrij wil blijven van deze techniek.

De Bolster

Van de grote zaadbedrijven, is De Bolster het enige bedrijf dat zowel in de veredeling als in de zaadproductie volledig biologisch werkt. De Bolster zet zich al ruim veertig jaar in voor het ontwikkelen van rassen geschikt voor de biologische landbouw. Het bedrijf produceert ruim 330 rassen: groenten, kruiden, bloemen en groenbemesters. Het bedrijf werkt op verschillende locaties wereldwijd, de hoofdlocatie is in Epe gevestigd. Met zowel interne als externe veredelaars werkt het bedrijf aan een ruim aanbod biologische zaden voor toekomstbestendige landbouw. De Bolster is in 2023 een coöperatie geworden van klanten, leveranciers en werknemers.